ka makau

E hāmama ana kekahi mea hoʻomanaʻo ma ʻOkakopa 2020 e hoʻohanohano ana ma kahi o 8000 poʻe i hoʻouna ʻia i Kalaupapa. Ua kākoʻo ka Pelekikena o ʻAmelika Hui Pū ʻIa ʻo Barack Obama i ka hui ʻo Ka ʻOhana o Kalaupapa.  Na Obama i pūlima i ka Kalaupapa Memorial Act ma ka makahiki 2009. Mai ia mua aku, e hakulau ana Ka ʻOhana i ka mea hoʻomanaʻo a e hoʻopau ana i ka hoʻōia me ka moku ʻāina a me ke aupuni pekelala.

Ua ʻike mua ʻia ka maʻi lēpela ma Hawaiʻi nei i ka makahiki 1848. Ua pono loa e hoʻokaʻawale i nā poʻe maʻi lēpela no ka mea he maʻi hoʻolele wikiwiki. Na ka Mōʻī ʻo Lot Kapuāiwa (Kamehameha V) i hoʻoholo i ke kānāwai hoʻokaʻawale a mau nō ia kānāwai no hoʻokahi kenekulia. Ua lilo ʻo Kalaupapa, ka ʻanemoku ma ka ʻākau o Molokaʻi, i home no nā poʻe maʻi lēpela mua loa he 12 ka huinanui ma ka makahiki 1866.

Ua koho ʻia ʻo Kalaupapa no ka mea kaʻapuni ke kai ma nā ʻaoʻao ʻekolu a he wahi kaʻawale ma muli o nā pali 1600 kapuaʻi ke kiʻekiʻe. He keu a ka minamina ke ʻano o ka ʻāina. Ua lawe ʻia nā mea ʻai mai ka moku a waiho ʻia e lana ma ka ʻilikai a na ke au e lawe paha i kahakai. I kekahi o nā manawa, ua pilau ka mea ʻai i ka hōʻea ʻana. Ua hoʻomaka ka mālama pono ʻana i nā poʻe maʻi lēpela i ka wā i hōʻea ai ʻo Makua Kamiano ma ka makahiki 1873.

Ma kahi o 8000 poʻe--ka hapanui he mau poʻe ʻōiwi--i hoʻouna ʻia i Kalaupapa mai ka makahiki 1866 a i ka makahiki 1969 ma muli o ke kulekele aupuni no ka maʻi lēpela. Mai ia mau poʻe maʻi lēpela he nui, aia 951 mau lua kupapaʻu me ka inoa o ia poʻe i hala. ʻO nā poʻe ʻē aʻe hoʻi, he mau kaukani poʻe, kanu ʻia lākou ma nā lua kupapaʻu inoa ʻole. E kūkulu ʻia ana ka mea hoʻomanaʻo ma kekahi wahi i hiki ke ʻike maka i ke kahua kahi i kanu ʻia ai ma kahi o 2000 mau lua kupapaʻu inoa ʻole.

Ua ʻōlelo ka luna hoʻokō o Ka ʻOhana o Kaluapapa ʻo Valerie Monson, loaʻa iā Ka ʻOhana ma kahi o 80 noi i kēlā me kēia makahiki mai nā ʻohana e ʻimi hele ana i ka hopena o ko lākou wahi poʻe ʻohana i hoʻouna ʻia i Kalaupapa. Me ka hōkeo hōʻahu o 7400 mau mea maʻi, hiki iā Monson ke kōkua i ka hapanui o ia mau ʻohana e ʻimi a loaʻa ka hopena o ko lākou poʻe ʻohana.

Aia ana nā inoa o nā mea maʻi a pau i loaʻa iā Ka ʻOhana ma ka mea hoʻomanaʻo. E hōʻuluʻulu kālā ana ʻo Ka ʻOhana ma kahi o $5 miliona no ke kūkulu ʻana i ka mea hoʻomanaʻo.

Mea Hoʻomanaʻo no Kalaupapa

E kaomi ma ʻaneʻi e aʻo e pili ana i ka Mea Hoʻomanaʻo o Kalaupapa.

ka makau